Suriname maagdelijk mooi
Van alle regenwouden ter wereld, worden die van Costa Rica waarschijnlijk het vaakst bezocht door toeristen en 
wetenschappers. Er is echter een alternatief dat dankzij directe vliegverbindingen met Surinam Airways (Aruba) en Insel Air (Curaçao) qua reistijd net zo dichtbij ligt, maar exclusiever en veel ongerepter is: het maagdelijke binnenland van Suriname.
Tekst en foto’s: Raúl Henriquez
Het Surinaamse Amazonewoud heeft nog niet zo veel te lijden onder ontbossing en toeristen struikelen er niet over elkaar heen. Ook zijn er geen guerrillero’s zoals in de bossen van Colombia. Cruciaal is dat de prachtige hoge bomen en brede, kronkelende rivieren met indrukwekkende stroomversnellingen en betoverende geluiden er veel toegankelijker zijn dan pakweg tien jaar geleden. Behalve door trajecten die goudzoekers aanleggen, komt dat ook door de komst van ecoresorts die ervoor zorgen dat de route naar hun locatie in het binnenland aangenaam kan verlopen. Enkele zijn nu zo comfortabel dat het gehele gezin, kleine kinderen incluis, er zonder zorgen heen kan. Waar ze liggen, is bovendien de malariamug meestal niet aanwezig vanwege de verbeterde hygiëne, maar controleer voor de zekerheid altijd even voor vertrek of er een haard is. Zeker in het regenseizoen. Wat dat betreft is het een beetje te vergelijken met het ‘dengue-seizoen’ op de eigen eilanden.
Een (luxe) resort dat er met kop en schouders bovenuit steekt, is het Berg en Dal Eco & Cultural River Resort. De Surinaamse president Ronald Venetiaan verrichtte eind vorig jaar de opening ervan. Sindsdien kijkt de bevolking de aap uit de boom. Of het gaat werken. Of dit nou een mogelijk toekomstscenario is voor de economie. In Paramaribo hangen metersgrote posters die er reclame voor maken en er rijdt een bus door de stad die helemaal in junglestijl is beschilderd met de naam van het ecologische resort erop. Er werd ook geprotesteerd tegen de komst van het vakantieoord, door de nazaten van de oude slavenplantage van het dorp Berg en Dal dat ernaast ligt aan de oever van de Suriname-rivier. De rechter moest eraan te pas komen en bepaalde dat de firma Kersten sinds 1870 toch echt de rechtmatige eigenaar is van het gebied. De enige speler namelijk die officiële documenten kon overleggen. President Venetiaan riep echter op om het project dat hij als ‘een parel van een kind’ omschreef, toch te omarmen en te koesteren.
De oorden zijn in ieder geval een beter alternatief voor andere menselijke activiteiten in het binnenland die echt 
bedreigend zijn voor het regenwoud. Ongeveer honderd kilometer voorbij Berg en Dal, in wat volgens de kaart een onbewoond gebied is in het district Brokopondo, zijn enkele afgravingen te vinden; ecologische ravages veroorzaakt door goudwinners. Vaak zijn het illegale Brazilianen waartegen Suriname niet de mankracht heeft ze te verjagen. Om een kilo goud te winnen is minstens eenzelfde hoeveelheid kwik nodig. Gif dat een verwoestende werking heeft op het leven in de rivieren, de broodwinning van de inheemse bewoners. Door de media-aandacht ervoor, doet de overheid er nu alles aan om het tij te keren. Gezocht wordt voortdurend naar een balans tussen het exploiteren van bodemschatten, natuurbehoud en ecotoerisme. De kwaliteit van de Suriname-rivier verbetert al wat en dat lijkt dus ook te komen door de komst van de ecotoerist.
Behalve de afgravingen is er op het vasteland verder weinig aangetast in Suriname dat voor tachtig procent bebost is. Het binnenland is juist nog één van de weinige plekken ter wereld waar het tropische woud vrijwel ongerept is. Vanuit het vliegtuig ziet het eruit als één brede stronk broccoli waar hier en daar wat mysterieuze stoom uit opstijgt. Betoverend, maagdelijk, onaangeroerd. Vooral de geur. De korte intense rimboelucht die op Aruba en de Nederlandse Antillen na een regenbui op te snuiven valt, hangt in Suriname aanhoudend. Vogels die bij ons vaak alleen bij dageraad en zonsondergang gepassioneerd communiceren, en daarna weer wat op stok gaan vanwege de te felle zonneschijn, lijken in het dichte regenwoud onstuimig door te kunnen fladderen en kwetteren. Er zijn ara’s en toekans te ontdekken, doodshoofdaapjes, tapirs, miereneters, capibara’s (waterzwijn, maar Surinamers noemen het dier kapuwa) en honderden soorten amfibieën, insecten en reptielen.
Al de flora en fauna zijn in de directe omgeving van het ecoresort in Berg en Dal te vinden. De ongeveer 45 lodges staan middenin de natuur en de meeste hebben zicht op de Suriname-rivier. Sommige liggen tien meter hoog, maar alle zijn voorzien van veel luxe, moderne gemakken. In het resort is er ook een zwembad dat prachtig lijkt samen te smelten met de rivier als je erin ligt. In de rivier zelf is het gasten verboden te zwemmen vanwege krachtige onderstromen en pirengs (Surinaamse piranha’s). In het vakantieoord staan overal waarschuwingsborden over de rivier. Medewerkers vertellen graag hoe gemene garnalen eventuele korsten van de huid wegknabbelen waardoor wonden weer gaan bloeden, die vervolgens de tandrijke pirengs aantrekken. Na werktijd zie je ze er zelf echter zorgeloos in baden, hun tanden poetsen en de was doen, net als de lokale bewoners verderop in de Saramaccaanse dorpen. Het doet denken aan het advies dat op Aruba en de Antillen aan toeristen wordt gegeven om niet te zwemmen bij bepaalde ‘woeste’ kustgedeeltes, terwijl sommige lokale mensen er zelf nonchalant inspringen.
Genieten van de natuur en lui ontspannen gaat probleemloos in de Berg en Dal-ecolodges. De keuken zorgt bovendien 
voor een doorlopend (all-inclusive) buffet, met culinaire hoogstandjes tijdens lunch- en dinertijd, gemaakt van bijna uitsluitend lokale ingrediënten. Behalve verse riviervis wordt er veel gekokkereld met Surinaamse groentes. Bewust. Weinig komt uit potjes of plastic verpakkingen. Het is geen resort dat het label eco louter uit commerciële motieven aan de naam heeft geplakt. De firma Kersten heeft er bewust voor gekozen om zich te houden aan een zichzelf opgelegde, vrij strenge milieucode. Dat houdt in dat er niet alleen gelet wordt op het energiegebruik en de afvalverwerking, of dat de gasten zich douchen met voor de natuur gemakkelijk afbreekbare zeep en shampoos. Zo wordt, om erosie te voorkomen in het maagdelijke woud, afgeraden om zich te begeven buiten bepaalde voor toeristen aangelegde wandelpaden. Ook wil het management graag zien dat hun logés de airco niet te gauw aanzetten. De lodges zijn zo gebouwd dat er een bries doorheen kan waaien. Er zitten veel ramen in met screens ervoor. Als de ramen openstaan is bovendien het geluidsspektakel van het oerwoud veel intenser te ervaren.
Ook sociale aspecten horen bij de ecogedachte. Het vakantieoord Berg en Dal betrekt voor het merendeel de bevolking uit de nabije gemeenschap van Brokopondo bij het project. Zij krijgen allerlei cursussen aangeboden, van EHBO-slangenbeten en horecaopleidingen tot computerlessen en managementtrainingen. Ondanks gesteggel met nazaten van slaven van de plantage Berg en Dal, was het leefgebied voor de komst van het project in verval geraakt. Nu wordt ook het oude dorp Berg en Dal gerestaureerd. Daar staan eeuwenoude houten slavenwoningen, sommige stammen uit de zeventiende eeuw, waaronder een huis van de familie van de succesvolle voetballer Clarence Seedorf die nu in Italië woont. Deze heeft nog zo’n sterke binding met zijn geboorteland Suriname dat hij tussen Paramaribo en Berg en Dal het Clarence Seedorf Stadion liet bouwen, om jonge Surinamers een kans te geven een carrière in het voetbal op te bouwen.
Het eigenlijke dorp Berg en Dal (Surinaams: Bergi) ligt een paar honderd meter verder aan één van de mooiste 
bochten van de Suriname-rivier, direct tegen de voet van de hoogste heuvel die aan deze 480 kilometer lange stroom ligt. In 1713 hadden Nederlandse militairen al een post op de 85 meter hoge heuvel die zij Blauwe Berg noemden vanwege de blauwachtige mist die er vaak rond de dageraad omheen hangt. Locals noemen de berg ‘Kippassi’, hun woord voor reuzengordeldier. Niet alleen omdat het dier daar ook zou voorkomen, maar vooral omdat de vorm van het dier te herkennen is in deze zijde van de helling. Het ecoresort ligt overigens aan de andere kant, de oostzijde van de Blauwe Berg om meer wind te vangen. Die komt in Suriname doorgaans uit oostelijke richting. De ligging van het oude dorp was dus eigenlijk verkeerd gepland.
Oud-Berg en Dal, dat nu ook wel heritage village wordt genoemd, is wel het startpunt voor avontuurlijke activiteiten. 
Er kan onder leiding van een gids worden gekajakt, op zoek naar kaaimannen en aparte vogels langs de rivier. Sportievelingen kunnen zich uitleven op de mountainbike trail die de ‘jungle-highway’ Afobakaweg kruist en daarna overgaat in een heuvelachtig pad dwars door het oerwoud. Echt spectaculair is de Canopy-baan, een kabelbaan die tussen de bomen is aangelegd en waar tientallen meters hoog over de rivier kan worden gezwierd. Voor diegenen die het gebied met wat minder adrenaline willen beleven is er de heritage trail. Een puur natuurlijke wandeling waarbij de wandelaar een stukje wordt meegenomen in het woud en tegelijk ingelicht wordt over de historie van Berg en Dal. Vaste gids Hans Lagadeau weet er op een innemende manier over te vertellen. Onder meer over de liefdesgeschiedenis van de eerste directeur van de Surinaamse bank die op de Blauwe Berg ligt begraven, waarbij de gids overigens wel een beetje een loopje met de waarheid neemt. Maar het graf van de directeur, en die van enkele slaven en missionarissen liggen raadselachtig mooi in het woud, bijna verslonden door het wortelstelsel van bomen, terwijl vogels kwetteren dat het een lust is en in de verte het gebrul van apen klinkt. Een moment om nooit te vergeten. Je zou er bijna niet kunnen weggaan, en zomaar opgeslokt worden door de jungle.
Informatie
Berg en Dal is het beste te bereiken via een bootverbinding vanuit het Overbridge River Resort dat aan een zijweg van 
de Afobakaweg ligt. Wie van te voren geboekt heeft, wordt op afspraak opgehaald in Paramaribo. Vanuit Aruba en de Nederlandse Antillen wordt door Maduro Travel een ‘package’ aangeboden, wat wordt gecombineerd met een verblijf in Paramaribo. Een aanrader als de hoofdstad nog onbekend terrein is. Het historische centrum staat op de Werelderfgoedlijst van de Unesco, met historische gebouwen uit de tijd van de Nederlanders, Engelsen, Fransen, Spanjaarden en Portugezen. Vooral in de hoofdstad is een smeltkroes van culturen en religies merkbaar, veel meer nog dan in de Antillen, terwijl de lingua franca het Nederlands is. Een aanrader is de omgeving van Fort Zeelandia waar de bezoeker zich in een oud-Hollandse stad waant en de Paramaribo Zoo voor degenen die het na ‘Berg en Dal’ niet gelukt is om de schuwe wilde dieren in het vrijwel ondoordringbare oerwoud te ontwaren.